
گاهی مشکلات زندگی فقط با گذشت زمان برطرف نمیشوند. اضطراب مداوم، افکار منفی تکرارشونده، تجربه سوگ، تعارضهای خانوادگی، ترسهای شدید یا احساس نارضایتی از زندگی ممکن است بهمرور بر روابط، کار، تحصیل و کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارند. در چنین شرایطی، رواندرمانی میتواند راهی علمی و تخصصی برای شناخت بهتر مشکلات و یادگیری روشهای مؤثرتر مواجهه با آنها باشد.
اما روان درمانی چیست؟ آیا رواندرمانی همان مشاوره است؟ چند نوع رواندرمانی وجود دارد؟ جلسات رواندرمانی چگونه برگزار میشوند و از کجا باید فهمید کدام رویکرد درمانی مناسبتر است؟
رواندرمانی صرفاً صحبتکردن درباره مشکلات نیست؛ بلکه فرایندی هدفمند و مبتنی بر دانش روانشناسی است که با کمک یک متخصص آموزشدیده انجام میشود. در این فرایند، فرد میتواند الگوهای فکری، هیجانی و رفتاری خود را بهتر بشناسد، ریشه برخی دشواریها را بررسی کند و مهارتهای تازهای برای مدیریت شرایط زندگی بیاموزد.
در این مقاله آموزشی علمساز، بهصورت جامع بررسی میکنیم روان درمانی چیست، چه انواعی دارد، جلسات رواندرمانی چگونه برگزار میشوند، چه تفاوتی با مشاوره و دارودرمانی دارد و هنگام انتخاب درمانگر و رویکرد درمانی باید به چه نکاتی توجه کرد.
رواندرمانی یا Psychotherapy مجموعهای از روشهای علمی و تخصصی است که با هدف کمک به افراد برای شناخت، مدیریت و بهبود مشکلات روانشناختی به کار میرود.
در رواندرمانی، فرد با همراهی درمانگر آموزشدیده، تجربهها، افکار، احساسات و رفتارهای خود را بررسی میکند. سپس با توجه به مشکل و اهداف درمان، از روشهای مناسب برای ایجاد تغییر استفاده میشود.
برای مثال، فردی را تصور کنید که هنگام صحبت در جمع دچار اضطراب میشود. او ممکن است تصور کند دیگران دائماً در حال قضاوتکردن او هستند. این نگرانی باعث میشود از جلسات کاری، مهمانیها یا موقعیتهای اجتماعی دوری کند.
در فرایند رواندرمانی، فرد میتواند افکار مرتبط با ترس، احساسات و رفتارهای اجتنابی خود را شناسایی کند و بهتدریج روشهای واقعبینانهتری برای مواجهه با موقعیتهای اجتماعی یاد بگیرد.
اهداف رواندرمانی با توجه به نیاز هر فرد متفاوتاند، اما معمولاً موارد زیر را شامل میشوند:
نکته مهم این است که رواندرمانی همیشه به معنای درمان یک اختلال روانی نیست. افراد ممکن است برای مدیریت بحرانهای زندگی، بهبود روابط، شناخت بهتر خود یا تقویت مهارتهای فردی نیز از آن استفاده کنند.
رواندرمانی معمولاً از طریق جلسات منظم میان مراجع و درمانگر انجام میشود. تعداد جلسات، مدت درمان و روش مورد استفاده به نوع مشکل، رویکرد درمانی، شرایط فرد و میزان پیشرفت بستگی دارد.
درمانگر با استفاده از دانش تخصصی خود تلاش میکند محیطی امن، حرفهای و بدون قضاوت فراهم کند تا فرد بتواند درباره تجربهها و مشکلاتش صحبت کند.
۱. ارزیابی اولیه
در نخستین جلسات، درمانگر اطلاعاتی درباره مشکل فعلی، سابقه فرد، شرایط خانوادگی و اجتماعی، علائم و اهداف مراجعه جمعآوری میکند.
برای مثال، اگر فرد به دلیل اضطراب مراجعه کرده باشد، درمانگر ممکن است درباره زمان شروع اضطراب، موقعیتهای ایجادکننده آن، شدت نشانهها و تأثیر آن بر زندگی روزمره سؤال کند.
۲. تعیین اهداف درمان
پس از شناخت اولیه مشکل، درمانگر و مراجع درباره اهداف درمان گفتوگو میکنند. این اهداف باید تا حد امکان روشن، واقعبینانه و متناسب با شرایط فرد باشند.
برای نمونه، هدف میتواند کاهش رفتارهای اجتنابی، بهبود مهارت مدیریت خشم یا افزایش توانایی برقراری ارتباط مؤثر باشد.
۳. انتخاب رویکرد درمانی
درمانگر با توجه به ارزیابی اولیه، نیازهای فرد و شواهد علمی، رویکرد یا روش مداخله مناسب را انتخاب میکند. در برخی موارد ممکن است از ترکیب روشهای سازگار با یکدیگر استفاده شود.
۴. اجرای مداخلات درمانی
در این مرحله، جلسات بر اساس رویکرد انتخابشده پیش میروند. ممکن است شامل گفتوگو، تمرینهای شناختی، بررسی الگوهای رفتاری، آموزش مهارتها یا تمرینهای بین جلسات باشند.
۵. بررسی پیشرفت و بازنگری درمان
در طول درمان، میزان پیشرفت و اثربخشی روشها بررسی میشود. اگر اهداف محقق نشوند یا شرایط فرد تغییر کند، ممکن است برنامه درمان بازنگری شود.
۶. پایان درمان و حفظ دستاوردها
هنگامی که اهداف اصلی محقق شده باشند و فرد مهارتهای لازم را کسب کرده باشد، درمانگر میتواند درباره پایان درمان یا کاهش تدریجی جلسات تصمیمگیری کند. در برخی موارد نیز جلسات پیگیری برای حفظ دستاوردها مفید هستند.
یکی از مهمترین موضوعات در پاسخ به سؤال «روان درمانی چیست؟»، آشنایی با انواع رواندرمانی است.
رویکردهای رواندرمانی بر اساس نظریهها و روشهای متفاوتی شکل گرفتهاند. هر رویکرد نگاه خاصی به منشأ مشکلات روانشناختی و مسیر تغییر دارد. هیچ رویکردی برای همه افراد و تمام مشکلات بهترین انتخاب نیست.
درمان شناختی رفتاری یکی از شناختهشدهترین رویکردهای رواندرمانی است. این روش بر ارتباط میان افکار، احساسات و رفتارها تمرکز دارد.
درمان شناختی رفتاری بر این ایده استوار است که تفسیر ما از اتفاقات میتواند بر احساسات و رفتارهایمان تأثیر بگذارد.
برای مثال، فردی که پس از دریافت بازخورد منفی از مدیر خود تصور میکند «من در هیچ کاری موفق نیستم»، ممکن است احساس ناامیدی کند و از انجام وظایف جدید دوری کند.
درمانگر در این رویکرد به فرد کمک میکند افکار ناکارآمد را شناسایی کند، شواهد را بررسی کند و رفتارهای سازندهتری را تمرین کند.
کاربردهای شناختهشده CBT:
رواندرمانی روانپویشی بر بررسی تجربههای گذشته، تعارضهای هیجانی و الگوهای ارتباطی تمرکز دارد.
در این رویکرد، درمانگر تلاش میکند به فرد کمک کند ارتباط میان تجربههای قبلی و مشکلات فعلی خود را بهتر بشناسد.
برای مثال، ممکن است فردی در روابط عاطفی خود دائماً از طردشدن بترسد. بررسی تجربههای ارتباطی گذشته میتواند به شناخت الگوهای تکرارشونده او کمک کند.
درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر افزایش انعطافپذیری روانشناختی تمرکز دارد.
در این روش، هدف آن نیست که فرد تمام افکار و احساسات ناخوشایند خود را از بین ببرد؛ بلکه یاد میگیرد بدون گرفتارشدن در آنها، رفتارهایی هماهنگ با ارزشهای شخصی خود انتخاب کند.
برای مثال، فردی که به دلیل ترس از شکست از شروع یک فعالیت شغلی جدید خودداری میکند، میتواند یاد بگیرد ترس را بهعنوان بخشی از تجربه انسانی بپذیرد و با وجود آن، قدمهای متناسب با اهدافش بردارد.
رفتاردرمانی دیالکتیکی رویکردی ساختارمند است که بر مهارتهایی مانند تنظیم هیجان، تحمل پریشانی، ذهنآگاهی و اثربخشی بینفردی تمرکز دارد.
این رویکرد بهویژه در برخی مشکلات مرتبط با بیثباتی هیجانی و دشواری در مدیریت تکانهها مورد استفاده قرار میگیرد.
در این روش، فرد مهارتهایی را یاد میگیرد که به او کمک میکنند در موقعیتهای هیجانی دشوار، واکنشهای سنجیدهتری داشته باشد.
رویکرد انسانگرا بر ظرفیت رشد، خودشناسی و تجربه شخصی فرد تأکید میکند.
درمانگر تلاش میکند رابطهای مبتنی بر همدلی، پذیرش و درک متقابل ایجاد کند تا فرد بتواند احساسات، نیازها و انتخابهای خود را بهتر بشناسد.
خانوادهدرمانی به جای تمرکز صرف بر یک فرد، روابط و الگوهای تعامل میان اعضای خانواده را بررسی میکند.
برای مثال، اگر میان والدین و فرزند نوجوان تعارضهای مکرر وجود داشته باشد، خانوادهدرمانی میتواند به شناسایی الگوهای ارتباطی و بهبود تعامل اعضای خانواده کمک کند.
زوجدرمانی به زوجها کمک میکند مسائل ارتباطی، تعارضها، تفاوت در انتظارات و مشکلات عاطفی خود را بررسی کنند.
از اهداف این روش میتوان به تقویت گفتوگو، افزایش درک متقابل، مدیریت تعارض و تصمیمگیری آگاهانه درباره رابطه اشاره کرد.
مداخلات مبتنی بر ذهنآگاهی به فرد کمک میکنند توجه خود را به تجربه لحظه حاضر معطوف کند و نسبت به افکار و احساساتش آگاهی بیشتری داشته باشد.
این روش در برخی برنامههای درمانی و پیشگیری از بازگشت علائم مورد استفاده قرار میگیرد.
جدول زیر نمایی کلی از چند رویکرد شناختهشده ارائه میدهد:
| رویکرد درمانی | تمرکز اصلی | نمونه کاربرد |
|---|---|---|
| شناختی رفتاری (CBT) | ارتباط افکار، احساسات و رفتار | اضطراب و افسردگی |
| روانپویشی | تجربههای گذشته و الگوهای هیجانی | شناخت تعارضها و روابط تکرارشونده |
| پذیرش و تعهد (ACT) | انعطافپذیری روانشناختی و ارزشها | مواجهه سازنده با افکار و احساسات دشوار |
| رفتاردرمانی دیالکتیکی (DBT) | تنظیم هیجان و مهارتهای مقابلهای | دشواری در تنظیم هیجان |
| انسانگرا | خودشناسی و رشد فردی | شناخت نیازها و تجربه شخصی |
| خانوادهدرمانی | الگوهای تعامل خانوادگی | تعارضهای خانوادگی |
| زوجدرمانی | ارتباط و مدیریت تعارض زوجین | مشکلات ارتباطی زوجها |
| ذهنآگاهی | توجه آگاهانه به تجربه اکنون | برخی مشکلات مرتبط با استرس و خلق |
این جدول برای آشنایی اولیه است و به معنای توصیه یک رویکرد مشخص برای همه افراد نیست. انتخاب درمان باید بر اساس ارزیابی تخصصی و شواهد علمی انجام شود.
یکی از نگرانیهای رایج افرادی که برای نخستین بار قصد مراجعه دارند، ندانستن روند جلسات رواندرمانی است.
جلسات رواندرمانی معمولاً در فضای حضوری یا آنلاین و با رعایت اصول حرفهای و محرمانگی برگزار میشوند. ساختار جلسه به رویکرد درمانگر و اهداف درمان بستگی دارد.
بسیاری از جلسات رواندرمانی فردی حدود ۴۵ تا ۶۰ دقیقه طول میکشند؛ البته مدت دقیق ممکن است با توجه به روش درمان، نوع خدمت و شرایط فرد متفاوت باشد.
تعداد جلسات به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
برخی مداخلات کوتاهمدت و هدفمند هستند و برخی دیگر به زمان بیشتری نیاز دارند. نمیتوان برای همه افراد تعداد جلسات یکسانی تعیین کرد.
در جلسه اول معمولاً درمانگر درباره دلیل مراجعه، مشکل اصلی، سابقه فرد و انتظارات او سؤال میکند.
مراجع نیز میتواند درباره نگرانیهای خود، شیوه کار درمانگر، محرمانگی اطلاعات، هزینه جلسات و چارچوب درمان سؤال کند.
لازم نیست فرد در اولین جلسه تمام جزئیات زندگی خود را بیان کند. ایجاد رابطه درمانی و شکلگیری اعتماد ممکن است به زمان نیاز داشته باشد.
در برخی رویکردها، درمانگر تمرینهایی برای انجام بین جلسات پیشنهاد میکند. برای مثال، ممکن است از فرد خواسته شود موقعیتهای اضطرابآور را ثبت کند، افکار خود را بررسی کند یا مهارتی را در زندگی روزمره تمرین کند.
این تمرینها بخشی از فرایند یادگیری و تثبیت مهارتها هستند و باید متناسب با شرایط فرد طراحی شوند.
رواندرمانی میتواند در موقعیتهای مختلف زندگی مفید باشد. برای تصمیمگیری درباره مراجعه، لازم نیست حتماً فرد با یک اختلال روانی تشخیصدادهشده مواجه باشد.
موارد زیر میتوانند نشانههایی باشند که بررسی تخصصی را ضروری میکنند:
در صورت وجود علائم شدید، تغییرات ناگهانی در وضعیت روانی، یا نیاز احتمالی به بررسی پزشکی و دارودرمانی، ارزیابی روانپزشکی نیز اهمیت دارد.
اگر فرد در معرض خطر فوری آسیب به خود یا دیگران قرار دارد، باید فوراً از خدمات اورژانسی و بحران محل زندگی کمک گرفته شود.
رواندرمانی و مشاوره هر دو از خدمات حوزه سلامت روان هستند، اما از نظر هدف، ساختار و نوع مداخله میتوانند تفاوتهایی داشته باشند.
مشاوره معمولاً بر کمک به فرد برای مواجهه با مسائل مشخص زندگی، تصمیمگیری، حل مسئله و سازگاری با شرایط تمرکز دارد.
رواندرمانی ممکن است به بررسی عمیقتر الگوهای فکری، هیجانی و رفتاری و مداخله در مشکلات روانشناختی بپردازد.
بااینحال، مرز این دو حوزه همیشه کاملاً جدا نیست. برخی خدمات مشاورهای و رواندرمانی همپوشانی دارند و عنوان دقیق خدمت به آموزش، صلاحیت متخصص و مقررات حرفهای بستگی دارد.
رواندرمانی و دارودرمانی دو روش متفاوت برای کمک به افراد دارای مشکلات سلامت روان هستند.
در رواندرمانی، فرد با کمک متخصص آموزشدیده بر شناخت و تغییر الگوهای فکری، هیجانی و رفتاری کار میکند.
در دارودرمانی، پزشک واجد صلاحیت با توجه به وضعیت فرد، داروهای مناسب را تجویز و اثرات آنها را پیگیری میکند.
این دو روش الزاماً جایگزین یکدیگر نیستند. در برخی شرایط، رواندرمانی بهتنهایی میتواند گزینه مناسبی باشد؛ در شرایط دیگر، دارودرمانی یا ترکیب هر دو روش توصیه میشود.
برای آشنایی بیشتر با تفاوت متخصصان این حوزه، مقاله تفاوت روانشناس و روانپزشک را مطالعه کنید.
رواندرمانگر فردی است که با داشتن تحصیلات، آموزش تخصصی و صلاحیت حرفهای لازم، از روشهای رواندرمانی برای کمک به مراجعان استفاده میکند.
صرفاً داشتن علاقه به روانشناسی یا گذراندن یک دوره کوتاه به معنای صلاحیت ارائه رواندرمانی نیست.
۱. تحصیلات و صلاحیت معتبر
متخصص باید مدارک تحصیلی و مجوزهای لازم برای ارائه خدمات موردنظر را داشته باشد. الزامات قانونی با توجه به کشور و نظام حرفهای متفاوتاند.
۲. آموزش تخصصی در رویکرد درمانی
درمانگر باید در روشهایی که استفاده میکند آموزش مناسب دیده باشد و از محدودیتهای دانش و صلاحیت خود آگاه باشد.
۳. رعایت اخلاق حرفهای
حفظ محرمانگی، احترام به مراجع، پرهیز از قضاوت و رعایت مرزهای حرفهای از اصول مهم درمان هستند.
۴. توانایی ایجاد رابطه درمانی مناسب
احساس امنیت، احترام و اعتماد در رابطه درمانی اهمیت دارد. مراجع باید بتواند درباره نگرانیهای خود سؤال کند و در تصمیمهای مرتبط با درمان مشارکت داشته باشد.
۵. استفاده از روشهای مبتنی بر شواهد
درمانگر حرفهای باید بتواند درباره مبانی علمی روش درمانی خود توضیح دهد و در صورت نیاز، برنامه درمان را بر اساس پیشرفت فرد بازنگری کند.
انتخاب رویکرد درمانی باید بر اساس نوع مشکل، شرایط فرد، اهداف درمان و نظر متخصص انجام شود.
برای انتخاب آگاهانه، به نکات زیر توجه کنید:
۱. مشکل اصلی را مشخص کنید: آیا با اضطراب، مشکلات ارتباطی، سوگ، افسردگی یا چالش دیگری روبهرو هستید؟
۲. اهداف خود را بشناسید: انتظار دارید چه تغییری در زندگی شما ایجاد شود؟
۳. درباره روش درمان سؤال کنید: درمانگر باید بتواند توضیح دهد چرا یک رویکرد را برای شرایط شما مناسب میداند.
۴. به رابطه درمانی توجه کنید: احساس احترام، امنیت و امکان گفتوگوی آزاد در فرایند درمان اهمیت دارد.
۵. پیشرفت درمان را بررسی کنید: اهداف و روند درمان باید در طول جلسات ارزیابی شوند.
۶. به صلاحیت متخصص توجه کنید: مدرک، مجوز، آموزش تخصصی و تجربه مرتبط را بررسی کنید.
به خاطر داشته باشید که انتخاب روش درمان فقط بر اساس نام یک رویکرد یا محبوبیت آن در فضای مجازی تصمیم مناسبی نیست.
رواندرمانی در بخشهایی از روانشناسی کاربرد دارد، اما تمام فعالیتهای رشته روانشناسی به رواندرمانی محدود نمیشوند.
برای مثال:
اگر میخواهید با حوزههای مختلف این رشته آشنا شوید، مقاله شاخههای روانشناسی را مطالعه کنید. همچنین برای شناخت مبانی این رشته میتوانید به مقاله مادر روانشناسی چیست؟ معرفی شاخهها و کاربردهای آن مراجعه کنید.
اگر به رواندرمانی علاقه دارید و میخواهید در این حوزه دانش بیشتری کسب کنید، باید میان آموزش عمومی، یادگیری تخصصی و صلاحیت حرفهای تفاوت قائل شوید.
برای شروع مسیر یادگیری میتوانید:
اگر هدف شما فعالیت حرفهای در حوزه رواندرمانی است، شرکت در دورههای آموزشی بهتنهایی کافی نیست. تحصیلات مرتبط، آموزش عملی، نظارت تخصصی و مجوزهای لازم باید مطابق مقررات حرفهای محل فعالیت تأمین شوند.
یادگیری روانشناسی زمانی اثربخشتر است که از شناخت مبانی شروع شود و بهتدریج به سمت موضوعات تخصصی و مهارتهای کاربردی پیش برود.
در علمساز میتوانید دورههای آموزشی حوزه روانشناسی را بررسی کنید، با سرفصلها و مدرسین آشنا شوید و متناسب با سطح دانش و هدف آموزشی خود تصمیم بگیرید.
اگر به رواندرمانی، روانشناسی بالینی، مشاوره یا سایر حوزههای تخصصی علاقه دارید، پیشنهاد میکنیم از صفحه دورههای روانشناسی علمساز دیدن کنید.
مشاهده دورههای روانشناسی علمساز
پیش از ثبتنام، محتوای دوره، پیشنیازها، سوابق مدرس و نوع گواهی را بررسی کنید تا انتخاب شما با مسیر آموزشی و حرفهای موردنظرتان هماهنگ باشد.
رواندرمانی فرایندی تخصصی و مبتنی بر روشهای علمی است که به افراد کمک میکند مشکلات روانشناختی خود را بهتر بشناسند و برای مدیریت آنها مهارتهای مؤثرتری یاد بگیرند. این روش میتواند در مشکلاتی مانند اضطراب، افسردگی، تعارضهای ارتباطی و بحرانهای زندگی کاربرد داشته باشد.
از رویکردهای شناختهشده رواندرمانی میتوان به درمان شناختی رفتاری، رواندرمانی روانپویشی، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، رفتاردرمانی دیالکتیکی، رویکرد انسانگرا، خانوادهدرمانی و زوجدرمانی اشاره کرد.
بسیاری از جلسات رواندرمانی فردی حدود ۴۵ تا ۶۰ دقیقه هستند، اما مدت دقیق آنها به نوع درمان، شرایط مراجع و چارچوب کاری متخصص بستگی دارد.
تعداد جلسات به نوع مشکل، شدت علائم، اهداف درمان، رویکرد انتخابی و میزان پیشرفت فرد بستگی دارد. برخی درمانها کوتاهمدت و برخی طولانیتر هستند.
بله. در بسیاری از شرایط میتوان از رواندرمانی بهعنوان روش اصلی مداخله استفاده کرد. بااینحال، در برخی مشکلات ممکن است دارودرمانی یا ترکیب آن با رواندرمانی لازم باشد. تصمیمگیری باید بر اساس ارزیابی تخصصی انجام شود.
خیر. افراد ممکن است برای مدیریت استرس، بهبود روابط، سازگاری با تغییرات زندگی، شناخت بهتر خود و تقویت مهارتهای فردی نیز از رواندرمانی استفاده کنند.
حفظ محرمانگی از اصول اساسی اخلاق حرفهای است. بااینحال، ممکن است در شرایط خاص و بر اساس قوانین محل فعالیت، استثناهایی وجود داشته باشد؛ برای مثال، زمانی که خطر جدی آسیب به خود یا دیگران مطرح باشد. درمانگر باید چارچوب محرمانگی را برای مراجع توضیح دهد.
رواندرمانی آنلاین برای برخی افراد و برخی مشکلات میتواند گزینه مناسبی باشد. اثربخشی آن به نوع مشکل، شرایط مراجع، کیفیت ارتباط، امکانات فنی و صلاحیت درمانگر بستگی دارد. در برخی شرایط، مراجعه حضوری یا خدمات اورژانسی مناسبتر است.
مشاوره معمولاً بر مسائل مشخص زندگی، تصمیمگیری و سازگاری تمرکز دارد؛ رواندرمانی میتواند به بررسی عمیقتر الگوهای فکری، هیجانی و رفتاری و مداخله در مشکلات روانشناختی بپردازد. این دو حوزه در برخی خدمات با یکدیگر همپوشانی دارند.
خیر. دورههای آموزشی میتوانند دانش و مهارت فرد را توسعه دهند، اما بهتنهایی مجوز ارائه خدمات رواندرمانی ایجاد نمیکنند. فعالیت حرفهای به تحصیلات مرتبط، آموزش تخصصی، تجربه عملی تحت نظارت و مجوزهای لازم وابسته است.
رواندرمانی فرایندی علمی، هدفمند و تخصصی است که به افراد کمک میکند افکار، احساسات و رفتارهای خود را بهتر بشناسند و برای مواجهه با مشکلات زندگی راهکارهای مؤثرتری پیدا کنند.
انواع رواندرمانی مانند درمان شناختی رفتاری، رواندرمانی روانپویشی، ACT، DBT و خانوادهدرمانی هرکدام مبانی و کاربردهای خاص خود را دارند. انتخاب رویکرد مناسب باید با توجه به شرایط فرد، شواهد علمی و صلاحیت درمانگر انجام شود.
شناخت رواندرمانی برای افرادی که به دنبال دریافت خدمات روانشناختی هستند اهمیت دارد؛ اما برای دانشجویان و علاقهمندان به فعالیت در حوزه روانشناسی نیز یک نقطه شروع مهم محسوب میشود.
اگر میخواهید مسیر یادگیری خود را در این حوزه ادامه دهید، ابتدا با مبانی روانشناسی و شاخههای مختلف آن آشنا شوید و سپس دورههای متناسب با اهداف آموزشی خود را انتخاب کنید.
برای آشنایی با آموزشهای تخصصی و کاربردی این حوزه، دورههای روانشناسی علمساز را مشاهده کنید.
علم ساز آغاز کنید
اصفهان،خیابان مشتاق، خیابان حمزه جنوبی، بن بست تخت جمشید(18) ، پلاک ۴
تهران، خیابان سعادت آباد، بلوار مهدی فرحزادی، بلوار سرو غربی، پلاک ۱۲۰، طبقه ۴، واحد ۱۱